|
|
| Overstroming |
 |
Als we in Limburg praten over het risico van overstromingen, hebben we het meestal over een overstroming van de Maas. Op de Limburgse Risicokaart is dan ook te zien welke gebieden onder water komen te staan bij een overstroming van de Maas. Wanneer u op de Risicokaart de Overstromingsdieptekaarten aanvinkt, kunt u zien of er in de directe omgeving van uw woning een overstroming kan optreden, en zo ja: hoe hoog het water kan komen te staan.
Hoe groot is de kans op een overstroming?
De kans op een kleine overstroming – waarbij de Maas buiten haar oevers treedt en vooral landbouwgronden blank zet – is vrij groot. Dit type overstroming komt gemiddeld ongeveer eens in de tien jaar voor. Grotere overstromingen, waarbij grote gebieden in het Maasdal overstromen en ook dorpen worden bedreigd – zoals dat in 1993 en 1995 het geval was – komen volgens de statistieken ongeveer eens in de 50 jaar voor. (Deze overstromingen bewezen dat ‘gemiddeld eens in de 50 jaar’ niet uitsluit dat een dergelijke overstroming in twee opeenvolgende jaren optreedt.) De kans dat een dergelijke overstroming weer zoveel schade aanricht als in de jaren ’90 het geval was, is overigens klein. Na de overstromingen van 1995 zijn in Limburg op veel plaatsen dijken (de zogenaamde ‘Maaskaden’) aangelegd die bestand zouden moeten zijn tegen dit soort waterstanden. Door uitvoering van het project Maaswerken wordt het beschermingsniveau de komende jaren nog verder verhoogd. In 2017 moeten alle Maaskaden bestand zijn tegen waterstanden die slechts eens in de 250 jaar verwacht worden.
Op de Limburgse risicokaart zijn de overstromingsdiepten weergegeven voor de volgende drie overstromingsscenario’s:
Scenario Afvoer Borgharen Waterstand* Borgharen Waterstand* Venlo
1 op 10 2260 m3/s 45.36 17.49
1 op 50 2865 m3/s 45.88 18.34
1 op 250 3431 m3/s 46.25 18.85
(aangegeven in meters boven NAP)
Met de aanduiding ‘1 op 10’ bedoelen we dat een dergelijke overstroming volgens de statistieken gemiddeld eens per 10 jaar voorkomt. De kans op zo’n overstroming per jaar is dus ‘1 op 10’ is; ofwel: 10%.
Overstromingsdiepten binnen de Maaskaden
In het overstromingsscenario ‘1 op 10’ overstromen de Maaskaden in Limburg niet en de kans op een doorbraak van deze kaden is zeer klein. Op de overstromingskaart van dit scenario zijn de gebieden die door Maaskaden beschermd worden (ofwel ‘binnen de Maaskaden’) dan ook ‘droog’ weergegeven.
Op de overstromingskaart van het scenario ‘1 op 50’ zijn de gebieden binnen de meeste Maaskaden echter als ‘overstroomd’ weergegeven, ook al zijn deze kaden vermoedelijk wel bestand tegen deze waterstanden. Er is echter een kleine kans dat de kaden op zwakke plekken toch zullen doorbreken. De kaden bij Roermond, Venlo en Gennep zijn inmiddels door de Maaswerken verhoogd en versterkt en zullen bij een dergelijk scenario hoogstwaarschijnlijk niet doorbreken. De door kaden beschermde gebieden bij Roermond, Venlo en Gennep zijn bij dit scenario ‘droog’ weergegeven op de kaart.
In het overstromingsscenario ‘1 op 250’ kunnen alle Maaskaden overstromen of doorbreken. Daarom zijn alle beschermde gebieden op de kaart van dit scenario als ‘overstroomd’ weergegeven.
Als een dijk onverhoopt doorbreekt of overstroomt hangt de overstromingsdiepte in het beschermde gebied af van de hoeveelheid water die daardoor naar binnen stroomt. In Limburg zijn de door kaden beschermde gebieden zo klein dat de waterstand in deze gebieden ongeveer gelijk kan worden aan de waterstand buiten de kade. Bij het berekenen van de overstromingsdiepte binnen de kaden is er vanuit gegaan dat de waterstanden binnen en buiten de kaden gelijk zijn.
Scenario 1 op 1250
Het meest extreme scenario waarmee overheden en hulpdiensten rekening houden, is een overstroming die gemiddeld slechts eens per 1250 jaar voorkomt (het scenario ‘1 op 1250’). De kans is groot dat de meeste Maaskaden dan overstromen of doorbreken. Rampoefeningen en vergunningverleningen voor bouwprojecten worden doorgaans op dit scenario gebaseerd.
Overstromingskaarten van dit scenario zullen in een volgende fase ook getoond worden op risicokaart.nl. Meer informatie over dit scenario is op te vragen bij de gemeenten die aan de Maas liggen en bij de Frontoffice Watergegevens van Rijkswaterstaat in Limburg (tel. 043-3294321, e-mail: dlb-ani-frontoffice@rws.nl).
Wat is het gevaar?
Als we praten over de ‘gevaren’ van een overstroming, hebben we het niet zozeer over verdrinkingsgevaar, want dat risico is beperkt. Zelfs bij waterstanden die slechts eens in de 250 jaar voorkomen, is de kans op veel slachtoffers klein. Een overstroming brengt echter ook andere risico’s met zich mee: u kunt bijvoorbeeld geïsoleerd raken in een overstroomd gebied, zonder drinkwater, voedsel, elektriciteit en gas. Op dat soort risico’s kunt u zich met behulp van de informatie op deze site voorbereiden. Daarnaast is er natuurlijk een grote kans op economische schade in het overstroomde gebied.
Waardoor kan een overstroming ontstaan?
De Maas is een regenrivier. Dit betekent dat de afvoer sterk afhankelijk is van de hoeveelheid neerslag die in het stroomgebied valt. Gemiddeld voert de Maas bij Borgharen (Maastricht) circa 250 m³ water per seconde af. Vooral in de winter komen regelmatig veel hogere afvoeren voor, die worden veroorzaakt door aanhoudende regen en/of zware buien in het Franse en Belgische stroomgebied van de Maas. En wanneer in de Ardennen een dik pak sneeuw begint smelten, voeren de zijrivieren nog meer water af richting Maas. De grootst bekende afvoeren bij Borgharen traden op in 1926, 1993 en 1995 en bedroegen ca 3000 m³ per seconde.
Hoe ver kan de Maas buiten haar oevers treden?
Op de Overstromingsdieptekaarten is te zien welke gebieden bij welk scenario overstromen. In onze provincie zijn de overstroombare gebieden kleiner dan in de plattere delen van Nederland. De Limburgse Maas stroomt namelijk door een natuurlijk dal waarvan de dalhellingen geleidelijk oplopen. Bij een overstroming zal – zelfs als er dijken doorbreken – het water binnen het Maasdal blijven. Dat voordeel van het Limburgse Maasdal is ook een nadeel, want juist omdat de dalhellingen een natuurlijke bescherming bieden tegen het hoge Maaswater, wordt het hele Maasdal in Limburg van oudsher gebruikt om er te wonen en te werken. Dat betekent dat een overstroming daar wel aanzienlijke schade kan veroorzaken.
Hoe snel ontstaat een overstroming?
Een overstroming van de Maas is vooraf vrij goed te voorspellen. Bij een overstroming is er sprake van een hoogwatergolf die zich door de Maas richting zee verplaatst. Voor het afleggen van de afstand Namen naar Maastricht (90 km) heeft zo’n hoogwatergolf ongeveer een halve dag nodig. De waterstanden in de Belgische Maas zijn dan ook een belangrijke graadmeter voor de waterstanden in de Limburgse Maas. In de voorspellingen wordt dan ook rekening gehouden met gevallen en zelfs verwachte neerslag in het stroomgebied van de Maas. Regenwater uit de Ardennen kan de Limburgse Maas namelijk al binnen een halve dag bereiken. De Maaswaterstand bij Borgharen (bij Maastricht) is op die manier een dag van tevoren redelijk nauwkeurig te voorspellen. Aan de hand van die waterstand voorspelt Rijkswaterstaat vervolgens hoe hoog het water in de rest van Limburg zal komen te staan.
Hoe kunt u zich beschermen tijdens een overstroming?
Woont u in een gebied dat kan overstromen, houdt dan de hoogwaterberichtgeving goed in de gaten en tref tijdig aan aantal maatregelen. Op die manier bent u goed voorbereid op een eventuele overstroming. Hier http://denkvooruit.nl/uitleg-over-soort-rampen/#overstroming leest u hoe u zich zo goed mogelijk kunt voorbereiden op een overstroming. En ook hier http://www.maastricht.nl/maastricht/servlet/nl.gx.maastricht.client.http.GetFile?id=306229&file=Es_de_Maos_oetkump.pdf leest u hoe u zichzelf kunt beschermen tijdens een overstroming van de Maas.
hoogwaterberichtgeving
De overheid doet er alles aan om u tijdig te waarschuwen voor de gevaren van een overstroming. Zodra bij Borgharen een afvoer van 1500 m³ per seconde wordt gemeten, start Rijkswaterstaat met de hoogwaterberichtgeving en wordt het Informatiecentrum geopend. De hoogwaterberichtgeving gebeurt via L1 (frequentie Radio 1), NOS-teletekst (pagina 725) en internet: www.actuelewaterdata.nl/afvoeren. Het Informatiecentrum is telefonisch bereikbaar via: 043-3294400.
|
|
|
|
|
 |
|
